شهر اصفهان : 

قدمت اصفهان به اندازه تاريخ ايران مي باشد . زمان ساخت اين شهر به تهمورث ، سومين شاه پيشدادي مي رسد . نزديك 20 قرن پيش ، مورخ يوناني، استرابو ، از اصفهان بنام مركز امپراطوري ايران نام مي برد . مسلمانان بعداً" آن را « جِي » و سپس شهر را « اسپاهان » يعني شهر اسب سواران نام نهادند . در زمان سلجوقيان ، اصفهان مركزيت مجددي كسب نمود .

كوه آتشگاه : 

كوه كوچكي است كه ارتفاع آن از دشت نزديك 200 متر و مسافت آن از شهر اصفهان حدود 8 كيلومتر مي باشد . در قله اين كوه ، آتشكده اي به همين نام وجود دارد . راه بالا رفتن از كوه يك معبر پر پيچ و خم مي باشد كه از طرف جنوب شرقي از ابتداي دامنه ، با يك سلسله پله هاي طبيعي كه از سنگهاي نتراشيده فراهم گرديده است ، شروع مي شود . اطراف اين كوه ، در تمامي جهات داراي سراشيبي تندي است بجز در يك طرف بخصوص و براي آنكه از آن سمت هم به معبد دسترسي نباشد ، ديواري جهت محافظت بنا شده است .

آتشكده اصفهان : 

اين معبد ويران در قله حقيقي كوه آتشگاه واقع شده است و ارتفاع عمارت آن حدود 4 متر و قطر آن نيز قريب 4 متر مي باشد . شكل عمارت هشت گوشه بوده و با خشتهاي بزرگ ساخته شده است . طاق اين بنا گنبدي است كه قسمت زيادي از آن خراب شده است . بناي مزبور ، هشت درگاه در جهات مختلفه دارد . ديوارهاي خشتي طرفين اين درگاه ها كه طاقي روي آنهاست ، ستونهايي بر اين معبد تشكيل داده اند . 
در زير اين بنا ، اساس يا پي مصنوعي ديده نمي شود و عمارت را مستقيما" روي سنگهاي طبيعي بنا گذارده اند . در وسط بنا يك بر آمدگي ديده مي شود كه احتمال مي رود محلي بوده است كه مجمره ي آتش قرار داشته است . 

علاوه بر عمارت معبد ، بقاياي بعضي عمارات كه در اطراف آن بوده ديده مي شود ولي قدري پايين تر از خود معبد است و طرف شرقي و شمال شرقي قله كوه را متصرف است . پي عمارت هاي تخريب شده ي ديگري نيز در ديگر جهات ديده مي شود كه ظاهرا" اين مجموعه حالت يك دژ را داشته است . احتمال مي رود كه اين عمارت ، محل زندگي مغان و يا مخزن خود معبد بوده است . در مورد پيشينه تاريخي اين بنا ، سند محكم و معتبري وجود ندارد ولي اكثر مورخين و محققين آن را به اردشير دراز دست از شاهان هخامنشي كه از425 تا 465 قبل از ميلاد سلطنت داشته است ، نسبت مي دهند .عده اي نيز اين معبد را به ايام ساسانيان و عهد پيروز پسر يزدگرد ( 459 تا 484 ميلادي ) نسبت مي دهند .

http://yataahoo.com/

معبد زيگورات (چغازنبيل)

معبد زيگورات (چغازنبيل) در چهل و پنج كيلومتري جنوب شرقي شوش واقع شده است. اين معبد در سال هزار و سيصد پيش از ميلاد به طول هزار و سيصد و عرض صد متر ساخته شده است. اين مجموعه كه در فاصله دو كيلومتري رود دز قرار دارد، بعدها به نام دورانتاش يا شهر اونتاش گال مشهور گرديد.اين شهر يادگار تمدن عيلام جديد است كه از سه حصار تو در توي خشتي تشكيل شده و دروازه اصلي آن بر روي حصار بزرگ در جبهه شرقي قرار دارد. در حد فاصل حصار اول و دوم كاخ‌هاي شاهي و آرامگاه‌هاي سلاطين عيلام قرار دارند


در بين حصار دوم و سوم بقاياي تصفيه‌خانه آب واقع شده است، تصفيه خانه آب چغازنبيل در شمار قديمي‌ ترين تأسيسات آبرساني به شمار مي‌رود. آب آن از رودخانه كرخه و از فاصله چهل و پنج‌كيلومتري با حفر و احداث كانالي تأمين مي‌شده است. در مركز حصار سوم معبد اصلي(زيگورات) قرار دارد. معبد اصلي به ابعاد صد و پنج در صد و پنج متر، مربع كاملي است كه اضلاع آن در جهات اصلي شرقي، غربي و شمالي و جنوبي واقع شده‌اند. اصل اين معبد با به كارگيري ميليون‌ها آجر و در پنج طبقه ساخته شده بود كه در حال حاضر دو طبقه از آن باقي‌مانده است. ارتفاع آن در گذشته حدود پنجاه و دو متر و متشكل از پنج طبقه بود


طبقات اين معبد بر خلاف تمامي زيگورات‌هاي بين‌النهرين بر روي همديگر ساخته نشده، بلكه هر طبقه مستقلاً از سطح زمين به بالا احداث شده است. به غير از طبقه اول و پنجم، تمامي طبقات از خشت پر شده‌اند، طبقه پنجم كه مرتفع‌ترين طبقه محسوب مي‌شود، جايگاه قرار دادن بت‌هاي آن زمان بوده است. مهمترين اين بت‌ها، خداي «اينشوشيانك» يا خداي خاص شهر شوش بوده است. «اونتاش گال» باني اين معبد مي‌گويد:  «پس از آن كه مصالح ساختماني را به دست آوردم، من در اينجا شهر اونتاش و حريم مقدس را برپا نمودم و آن را در يك ديوار خارجي و يك ديوار داخلي محصور نمودم. من معبد بلندي ساختم كه شبيه آنچه شاهان پيش ساخته‌اند نبود و آن را به خداي  اينشوشيانك و خداي هومبان حريم مقدس وقف كردم. باشد كه ساختمان و زحمت من موقوفه ايشان شود و لطف و عدل هومبان و اينشنوشيناك در اينجا برقرار
بماند»بر روي ديوارهاي معبد آجرهايي به خط ميخي مشاهده مي‌شود كه همگي داراي متني يكسان هستند كه بيانگر نام پادشاه و هدف او  از ساخت اين معبد مي‌باشد. در اطراف معبد و بر روي كف اصلي دو سكوي مدور بريده مشاهده مي‌شود كه نظرات مختلفي در مورد آنها ابراز شده، برخي آنها را سكوي قربانگاه و برخي ديگر محل ستاره‌شناسي و ساعت خورشيدي دانسته‌اند. مجموعه اين شهر و آثار تمدن عيلام در هفت تپه در سال ششصد و چهل پيش از ميلاد در حمله آشوريان به سركردگي آشور بانيپال ويران گرديد و حاكميت عيلاميها پس از هزاران سال منقرض شد